De Grote Jaarlijkse Studio Bonanza

De afgelopen week heb ik mezelf begraven in de zolderstudio 'om nu eens eindelijk die plaat af te maken'. Welnu, die plaat is niet af, maar dat wist ik eigenlijk ook wel al van tevoren. Er is wel vooruitgang geboekt, muzikaal, tekstueel, conceptueel en spiritueel. Ongeacht de verschijningsdatum of -vorm wordt het een tof stukkie muziek. Gisteravond een Grote Mixdown gemaakt. Twaalf liedjes, ruim 45 minuten. Misschien valt er een nog af, misschien komt er nog een bij. Er moet nog een instrumentaal ding komen. Dat is een beetje traditie geworden. Ondertussen zitten er een paar dikke hits vol onontkoombare hooks in. U kent mij zo langzamerhand wel een beetje. Veel kwaliteit voor bijna geen geld.

Essentiële studio gear

Pro-tip: studio's op zolder worden warm in een hittegolf. Echt. Daar kan geen dakraam tegen open worden gezet. Daar komt bij dat ik de buurt ook wel te vriend wil houden en als ik die allesverwoestende gitaarsolo om half twee 's nachts wil opnemen, ik dat dan toch met het dakraam dicht doe. Maar goed, hittegolf dus. Zweten in de studio. Dan is een ventilator het belangrijkste stukje studiogear dat je nodig hebt. Real life saver.

Een week geleden onderbrak het glorieuze vakantiegevoel van Ameland om mezelf in een hok van 3 bij 3 op te sluiten en eens al die opnames te maken die al een half zijn blijven liggen als idee vanwege drukte, werk, gezin, moe, en andere excuses. Elk jaar kijk ik er naar uit want een week lang ongestoord jezelf zijn en iets doen wat je het liefste doet is natuurlijk een dun schijfje hemel midden in de zomer. Geen afleiding, volle concentratie, focus op De Kunst Van Het Creëren. Om dan na 3 dagen van te weinig slaap en gebrek aan overzicht en tegenvallende werkelijkheid en, eerlijk is eerlijk, heimwee naar de rest van het gezin (mijn volgend album gaat "Softie" heten), kapothard in een depressie te vallen.

Want het is een hoop werk als je alles zelf doet. En nog meer werk als je niet precies weet waar je naar toe wil en je dat al doende moet zien uit te vogelen. De enige mensen die ik spreek zijn het

Hutkoorts

meisje achter de kassa van de supermarkt ('Hoi.' 'Mag ik pinnen?' 'Nee, geen zegels.' 'Doeg.') en mijn lief en/of een van de kinderen waar ik mij dan stoerder zit voor te doen dan ik ben. Een soort cabin fever maakt zich van mij meester. Opgesloten in mijn eigen hoofd.

Als het lekker loopt vliegen de uren voorbij. Dan kan ik alles overzien en worden ideeen uitgeprobeerd en knopen doorgehakt zonder enoge moeite. Als alles tegenzit (dit jaar gelukkig geen onoverkomelijke hardware-problemen) loop ik vooral veel rondjes door het huis, ga nutteloze feitjes googlen en ga films downloaden om te kijken in mijn 'vrije uren'. Niet dat ik tijd heb om 26 films te kijken, het gaat om het idee. De enige manier om uit zo'n dal te komen is om een ommetje te maken, boodschappen doen, en het weer opnieuw te proberen. Blijven proberen. Tot het af is.

De laatste paar dagen kwam de gang er weer in. Waarschijnlijk omdat ik het resultaat (Het! Moet! Nu! Af!) kon loslaten. Taoïstisch studiowerk, zoiets. De zelfopgelegde druk weg en vanuit ontspanning (ik geef toe: klinkt heel zweverig maar is eigenlijk heel down to earth en nogal wiedes). Dus nu: nog veel werk te doen en tegelijk een flinke stap gezet. De komende weken gaan we die verder uitwerken. In een ander tempo en een andere intensiteit.

Mijn eerste aanzet, een hele poos geleden, was dus prog. Daarna stolde de realiteit en na deze week kan ik melden dat er een soort van Death Cab For Cutie-ness over de liedjes heen hangt. Dat is denk ik de kijk- dan wel luisterrichting voor nu. Kunt u hier iets mee, qua voorstellingsvermogen? Mooi zo.

Boekenclub

Ayreon doet het zo

Er zijn een aantal knopen doorgehakt. En liedjes geschreven. En wat gepield in de studio. Maar het waren een paar drukke maanden op de zaak dus de Grote Lijn heb ik niet zozeer vastgehouden als wel in de gaten gehouden. Er zijn andere manieren om een verhalend conceptalbum te maken. Dat is les 1. Het hoeft dus niet per se een Ayreon-achtige vorm te hebben. Ik denk daarnaast dat het format als uitingsvorm een belangrijke rol speelt in het storytelling van het album. Een verhaal op LP wordt anders geconsumeerd dan op cassette of CD, om nog maar te zwijgen van streaming. Persoonlijk denk ik dat streaming de wijze waarop we muziek maken en nadenken over wat muziek überhaupt is enorm heeft beïnvloed. En nog zal beïnvloeden in de nabije toekomst. Het boek 'Every Song Ever' van Ben Ratliffe is wat dat betreft een eye opener. Alleen al vanwege het feit dat we als luisteraar via Spotify enzo de hele muziekgeschiedenis onder de vingertoppen hebben, is van niet te onderschatten invloed.

Lees dit boek!

Afijn, the medium is dus wel degelijk the message. Bij het vorige album 'Geen Toerist Meer' heb ik zitten experimenteren met een boek met lyrics en tekeningen. Dat bleek superveel werk en het werd een molensteen om mijn nek. Maar nu, met wat meer afstand, is het natuurlijk nogal wiedes om een verhalend conceptalbum te voorzien van een boek. En het ontslaat me enigszins van de plicht om het verhaal duidelijk op plaat te vertellen. Als ik het verhaal in boekvorm vertel en het album gebruik als aanvulling, hoef ik zowel in boek- als plaatvorm niet letterlijk alles uit te spellen. Als het goed is vullen beide media elkaar aan. CD met boek? Met cassette en/of vinyl als deluxe extra. 

Een boek schrijven. Ik heb niet de ambitie dan wel hoogmoedswaanzin om een vuistdikke roman uit te klappen. Een kort verhaal, een aantal korte verhalen, songteksten, tekeningetjes en liner notes, ik kan van alles kwijt in een boek.

Een ander ding: de zee moet nog wat meer figureren, het is nu wel heel veel ruimtevaart. En een ander probleem dat nog niet is getackeld (getekkeld?) is de moederfiguur. Dat is toch wel de meest tragische figuur. Man verdwenen, zoon spoorloos. Er is nog veel te winnen vanuit haar standpunt. Wordt aan gewerkt.

Ondertussen een nieuw liedje gemaakt, snel opgenomen. Beetje slowcore. 'Tegenligger Tegenlicht' heet het en doet me denken aan Low. Ik weet alleen niet of het bij de rest past. Als ik streng ben voor mezelf dan weet ik het antwoord al. Maar goed, ik ben niet zo streng voor mezelf.

Ik heb ook een titel voor het album: 'Radio De Maan', dat komt van dit liedje van het debuutalbum:

NIEUWE LIEDJES, NIEUWE INZICHTEN

Een tijd geleden kwam goede vriend en muzikaal geweten Tal langs voor koffie en gezelligheid. Na de lunch en goede gesprekken vertrokken we naar boven naar de studio. Want ik was er gebrand op Tal mijn magnum-opus-in-wording te laten horen. Wat zou de strenge edoch rechtvaardige studiomeester van mijn vorderingen vinden? Hij was aardig, had opbouwende kritiek en goede opmerkingen en de gezelligheid duurde voort.

Ik had al een paar weken de boel laten liggen en in mijn hoofd was ik al veel verder met de sound en richting in de liedjes. Helaas. Het hing nog allemaal van los zand aan elkaar. Ik kon wel dapper vertellen over mijn prog-richting en de muzikale experimenten, maar bij beluistering was de achterliggende gedachte totaal niet duidelijk. Ook niet voor mezelf.

Het enige wat nog een beetje ergens op leek waren een paar afzonderlijke liedjes die nog in de grondverf stonden. Waar nog heel veel aan moet gebeuren. Ik was onaangenaam verrast door het gebrek aan eenheid. In ideeën, vorm, inhoud, sound, alles eigenlijk. Wat een kutzooi eigenlijk, die nieuwe plaat.

Steven Wilson, het zonnetje in huis

Een paar dagen later kwam het besef binnendruppelen. Antal zei het ook al: "Een conceptalbum hoeft niet prog te klinken." Dat is best wel een dik inzicht. Ik had mezelf verloren in onregelmatige maatsoorten, ingewikkelde vormschema's, complexe achtergronden etc. Mijn jeugdliefde, oude 70s Prog (Genesis, Yes, King Crimson) en de nieuwere varianten (Steven Wilson, Field Music, Opeth), waar ik heel graag naar luister, had mijn muzikale beoordelingsvermogen aangetast. Ik wilde graag Prog maken. In mijn wil de  NL-talige Steven Wilson uit te hangen, was ik vergeten wat voor liedjesschrijver ik ben. Wat goed werkt bij Belker.

Experimenteren is belangrijk, het is de adem voor de schrijver. Het heeft me ontegenzeggelijk veel gebracht de afgelopen maanden. Een andere richting, nieuwe ideeen, verrassende concepten, frisse manieren om tegen muziek maken aan te kijken. Neem ik allemaal mee naar de toekomst. Maar ik moet ook zeggen: tot hier en niet verder. Voorlopig.

Wat blijkt? Wat het beste werkt, wat het meest als Belker klinkt, waar ik het meest bij voel, kortom, wat ik het fijnst vind, zijn toch liedjes. Liedjes-liedjes. En waarschijnlijk zullen ze voor veel mensen te vreemd en onherkenbaar klinken, toch is voor mij de basis van de nieuwe plaat (en de basis van mijn schrijverschap) liedjes. Waarschijnlijk komen er wel 'proggy' stukjes voorbij zo hier en daar, evenwel niet echt in songvorm. Hoe wel? Geen idee. Nog.

Volgende keer iets over dit:

DEMO-ITIS

Luiheid, onkunde en een niet aflatende liefde voor muziek. Zou ik daar een businessmodel van kunnen maken? Het bepaalt in ieder geval wel voor een groot deel mijn modus operandi in het schrijven van liedjes.

Afgelopen week aan versie 2.0 van 'Licht En Horizon' gewerkt. Het liedje staat als demo sterk maar omdat ik de multitracks niet niet meer heb (het liedje was geschreven in het kader van een 7-dagen-7-liedjes-challenge) moest ik van de demo een betere nieuwe versie maken. Normaal gebruik ik de demo als startpunt en voeg laagjes toe en haal laagjes eraf totdat die demo begraven ligt ergens in het uiteindelijke resultaat. Dat is een bijzonder bevredigende manier van werken. En geen last van demo-itis want de demo vormt vrij letterlijk de basis van het arrangement. De sfeer van de demo blijft behouden.Die gaat het eerst verloren in het geval van demo-itis.

Dus na al mijn gepraat over werken met kleine stukjes muziek en die samensmelten tot grotere stukken, met al mijn goede bedoelingen de liedjes voor het album op een andere manier in elkaar te zetten, blijkt toch dat ik zeer ouderwets een demo opnieuw aan het inspelen ben. Het gekke was, alles werkte goed, gign van een leien dakje, gitaren stapelen, drums uitwerken (worden later nog voor het echie ingespeeld), synth-sounds bepalen, maar het miste de opwinding van de zoektocht naar iets nieuws. Nieuwe geluiden, nieuwe ideeën, nieuwe werkwijzen. Anders gezegd, ik was vastgeraakt in demo-itis.

Er is nog een ander liedje dat inmiddels aan versie 7 toe is en dat maar niet de charme kan terugvinden van die eerste gemankeerde opname. We gaan richting versie 8 in de hoop dat het kwartje valt en dat ik het op dit album kan slijten. Volgende keer meer over het concept conceptalbum.

Dit is Dan Wilson over demo-itis: "Demo-itis is the general fact that you're always going to like the first version of a song you hear best. Demo-itis is a specific case, because most normal people don't get to hear the demo of a song, but often, the demo is recorded when the idea is fresh and alive and new and thrilling to everyone involved, and they don't even really realize that - they're just riding the wave of the idea that they're creating.

The demo is finished and everyone listens to it, and it slowly dawns upon them that this song is tremendous, and they fall in love with the demo because it carries that fresh impulse of the idea, and because it's the first version of the song that they've ever heard. Then they go into the studio or wherever it is that they record, and they try to get that to happen again with a better sound quality. And every time, they have the devastating experience of realizing that the demo is still better than the recorded version. It happens again and again.

It's only a specific thing. For example, my favorite version of "Will You Love Me Tomorrow" is the Carole King version, because that's the version that she put on her Tapestry album and my parents played Tapestry around the house when I was little. And then much later I heard the Shirelles' version, and it took me years to realize how great, just how devastating the Shirelles' version is. But I didn't know that, because I had demo-itis. I loved Carole's version, because it was the first one that I had heard."

TEKEN VAN LEVEN

Een blog is pas een blog als er met enige regelmaat iets nieuws op verschijnt. Anders is het een archief voor vroeger. Anderhalf jaar geleden bracht ik "Geen Toerist Meer" uit, een cassette waar ik heel fier op was en veel mensen die de muziek hoorden vonden dat terecht. Alleen, niet veel mensen hebben de muziek gehoord. Deels door luiheid, deels door onvermogen, deels door de rest van mijn leven dat om voorrang vroeg. Mijn definitie van succes wordt constant bijgesteld. Mijn plan om na de release te blijven bloggen over de vorderingen van de zegetocht werden al snel in de ijskast gezet.

Het zou geen vrolijk verhaal worden en ik heb genoeg ervaring met miskenning om dat voor me te houden. Niemand zit te wachten op een ellenlange klaagzang van een would-be rocknrollheld op leeftijd. Dat bewaar ik voor mijn dagboek. De cassette verscheen, werd opgestuurd, niemand reageerde, ik deed een aantal toffe solo-optredens, en dat was dat. Er was nog het plan om naast de cassette-editie (die integraal op Spotify staat) een blinkende hi-fi remaster uit te brengen, maar daar wordt nog aan gewerkt.

Overigens, die optredens hebben me wel weer verder gebracht. Tegenwoordig speel ik elektrisch gitaar en dankzij een zwik pedaaltjes heb ik nu meer controle over de sound van de liedjes en klinken ze in essentie meer als de plaatversies.

Ondertussen kwamen er weer allerlei liedjes langs die geschreven moesten worden en langzaam ontstond het plan iets nieuws te maken. Want in het maken daar schuilt voor mij de lol. Eindeloos (of juist heel ondoordacht snel) schaven en pielen en prutsen is toch het leukste dat er is. Vind ik dan.

Het space-thema op "Sterrenkijker" en "Terug Als Satelliet" werd verder onderzocht. Eigenlijk ben ik al jaren daarmee bezig. Een liedjes als "Radio De Maan" uit 2002 (!) is daar een vroeg voorbeeld van. Ik ben altijd al gefascineerd geweest door ruimtevaart, de onmetelijkheid van het heelal, de technische werking van het universum en de wezenlijke vragen die deze opwerpen.

En omdat ik met niemand rekening hoef te houden en ik gewoon kan doen wat-de-fuk ik wil. Ben ik tot de slotsom gekomen dat ik met een conceptalbum bezig ben. Met een verhaallijn. Over een astronaut. En diens vader. Nederlandstalige Prog. 'Een genre met louter verliezers', aldus mijn goede vriend Tal.

Het blog functioneert weer en binnen kort wordt het verrijkt met een podcast-afdeling. Want als er iets is dat ik graag hoort dan is het wel mijn eigen stemgeluid dat de ene wankele wijsheid debiteert na de andere open deur intrapt. Tot dan, klik hieronder:

 

Geen Toerist Meer #10: Bandjes, Cassettebandjes

Sommige vrienden verklaren me voor gek en anderen menen dat ik op een of andere hipstertrip ben, maar langzaam drong het tot me door: ik ga "Geen Toerist Meer" op cassette uitbrengen. Op dit moment wordt de muziek gemasterd en gedubt op cassette, bij de goede mensen van Analog Cut Mastering in Berlijn. Het maakt ook wel sense, op een aantal manieren.

De liedjes op "Geen Toerist Meer" zijn nogal gelaagd in sound. Alle geluiden moet een beetje in elkaar zakken, door elkaar vloeien. Ik denk dat dat met een analoog teepje goed gaat lukken. De natuurlijke compressie gaat onderdeel uitmaken van de muziek. Daarnaast, wie wil er nog een cd? Cd's - dat kunnen we toch wel stellen met zijn allen - zijn ernstig op de weg terug naar de vergetelheid. Over 50 jaar zal de cd een kleine succesvolle piek in de geschiedenis blijken te zijn. Cd is toch een omslachtige manier van digitale muziek als je het vergelijkt met downloaden en streamen. Overigens, downloaden? Zijn er nog veel mensen die dat doen? Bij digitale muziek is het idee van beschikbaarheid toch belangrijker dan bezit.

Vinyl is qua investering en verdienmodel van de Belker BV niet haalbaar. Het zou vooral een vanity project zijn en daar zit niemand op te wachten toch? Ik in ieder geval niet.

Dus het wordt cassette. En, ik ben ook niet helemaal gek, met een downloadcode voor de digitale liefhebbers. Ook de feel van cassettebandjes vind ik wel passen bij de muziek. Een beetje omslachtig, een beetje rammelend. Net als de muziek.

Te zijner tijd komen er vast wel cd's in speciale feestverpakking, en ook Spotify wordt niet overgeslagen. Maar eerst maar eens de exclusieve limited edition op cassette. Dus haal die cassettespeler of Walkman maar van zolder. Leve de rammelende omslachtigheid!

Geen Toerist Meer #9 : Loodjes, Veel Loodjes

man en boom

Zit er nog een beetje schot in? Ja nogal. Maar zoals zo vaak gaat het een beetje met horten en stoten en beweegt het onvoorspelbare kanten op. Dat krijg je ervan als je geen deadline stelt. Overigens, ik keek laatst eens terug op dit blog en de ontstaansgeschiedenis van "Made", dat immens succesvolle album uit 2013, was ook een lang verhaal van omwegen en oponthoud. En dat is toch ook uiteindelijk goed gekomen.

Het goede nieuws is dat alles is opgenomen en de partijen staan goed onder elkaar. Met dank aan Antal, Nicky, Hidde, Sophie, Jan en Bas. Maar goed, dan zijn we nog niet klaar natuurlijk. Dan gaan we mixen. En nog eens mixen. En nog eens. Het voelt af en toe als het heen en weer schuiven van pionnen op een schaakbord, of beter nog, pionnen van Mens-Erger-Je-Niet. En toch, langzaam, nauwelijks waarneembaar, zit er schot in. Drums gaan beter klinken. Zang past beter in de mixen. Gitaren worden getemd. Alle muzikale elementen krijgt een plaats en langzaam wordt duidelijk wat het liedje voorstelt. Dus in dat opzicht is mixen (voor mij) wel belangrijk. Het geeft me de kans eens goed te bestuderen wat ik heb gemaakt.

mengen en mixen

Mixen is typisch iets wat je makkelijk kunt overdrijven. Je kunt makkelijk uren en uren achter de mengtafel/computer zitten en schuifjes heen en weer schuiven. Om er na 3 uur achter te komen dat de 1e versie veel beter klonk en dat je 3 uur lang bezig bent geweest om het slechter te laten klinken. Je moet et belang van een goede mix niet onderschatten maar zeker ook niet overschatten. Luister maar eens naar "Space Oddity" van David Bowie. Eigenlijk klopt er geen hout van die mix. Maar is het liedje daarom minder awe inspiring? Sterker nog, ik denk dat die onvolkomenheden in de mix nu kuist een deel van de kracht van het liedje verklaren.

mixen en mengen

Al die knopjes en schuifjes geven niet meer dan een schijnzekerheid. 'Als ik m'n compressor zo instel, is mijn  liedje ineens veel beter', lijkt de gedachte af en toe. Terwijl er in de geschiedenis van de populaire muziek in de 20e en 21e eeuw nog nooit een liedje beter is geworden van een bepaalde EQ- of compressieinstelling. Wellicht spelen dat soort factoren in Elektronische Dansmuziek een grotere rol, daar wordt vooral via sound gecommuniceerd met de luisteraar.

Om eerlijk te zijn, niet alles is opgenomen; ik moet nog 2 coupletten zingen van een liedje. Het schrijven van de tekst leverde de nodige hoofdbrekens en vertraging op. En ik ben natuurlijk ook zo'n zak die dan nieuwe partijen gaat inspelen, omdat dat dan de oplossing lijkt. In plaats van nauwgezet een plan van aanpak te volgen. Uiteindelijk gaat het bij mij erom dat ik a) een goed liedje schrijf b) dat redelijk onder woorden kan brengen tijdens het opnemen en c) het hopelijk niet al te zeer verkloot tijdens het mixen. Ziehier Belkers creatieve strategie in een notendop.